Avonturen in een blokkendoos

Circulaire starterswoning met uitstekende energieprestatie


Door Margo van Voskuilen

“Een onafgewerkte helft toont de techniek”

Enige tijd geleden vroeg ik de directeur van een bedrijf dat in prefabbeton doet, of hij niet een bezoek aan een productielocatie kon regelen, zodat ik daarover een leuk stukje voor het e-magazine Prefab & Beton kon schrijven. Hij kwam met een verrassend alternatief: waarom niet een weekend proefwonen in hun modelwoning? Inderdaad, waarom niet.

Op een grijze vrijdagochtend gooien manlief en ik dus het hoogst broodnodige in de auto en vertrekken naar de mooie Achterhoek. Het kan zijn dat ik bevooroordeeld ben, want ik ben er geboren en opgegroeid. Maar toch: wat een prachtig landschap. Na bijna twee uur netjes honderddrie rijden stuiteren we de brug over het Twentekanaal over, het lommerrijke Lochem binnen. In een rustige straat, vlakbij het riviertje de Berkel en het Twentekanaal, wacht onze woning-voor-een-weekend op ons.

Casco en afgebouwd

De modelwoning is een twee-onder-een-kapwoning, waarbij één helft volledig is afgebouwd en ingericht, en de andere helft casco is gelaten. Het leuke hieraan is, dat in de onafgewerkte helft heel mooi te zien is hoe het bouwproces in zijn werk gaat en waar de technische snufjes zitten, terwijl je in de ingerichte modelwoning vooral het comfort en de ruimtelijkheid ervaart. Kopers kunnen kiezen voor een afgebouwde variant, inclusief binnenwanden, installatie, keuken en badkamer, of voor de lege schil, waar al wel de belangrijkste installaties in zitten, maar nog geen wanden of afwerking. De woning heeft standaard twee verdiepingen met een plat dak, waarop 10 zonnepanelen zijn geïnstalleerd.

“Na 2 uur 103 rijden stuiteren we Lochem binnen”
“Eenvoudig bedienbare kamerthermostaat en begrijpelijke bediening mechanische afzuiging”

Hoed, rand én veer

Voordat we onze intrek nemen in de ingerichte helft, krijgen we een uitgebreide rondleiding door beide woningen, beginnend in het casco-deel. Bij het ontwikkelen van het woningconcept is gestreefd naar volledig demontabele, volledig geprefabriceerde, betaalbare en bijna energie-neutrale woningbouw. Niet alles uit één fabriek, maar in onderdelen vervaardigd door verschillende producenten, waarbij ieder dat deel produceert waar ze het beste in zijn.

Onze gids, de heer Namik Sari, weet als projectcoördinator alles van het project en kan tot in detail vertellen hoe de woningen in elkaar zitten. In de cascowoning zijn de verbindingen tussen de horizontale en verticale prefab betondelen ook goed zichtbaar, evenals de ingestorte voorzieningen voor hijsogen en schoren, de aansluitingen voor de installaties tussen de prefab delen onderling en in wanden, vloeren en plafonds. De hier zichtbare aansluitingen zorgen er ook voor, dat de woning op termijn helemaal gedemonteerd en elders weer opgebouwd kan worden.

Warmtepomp, zonnepanelen, betonkernactivering

Bij het ontwikkelen van deze energiezuinige woning is niet alleen veel aandacht besteed aan isolatie en dichting. De installatie is er op berekend om zo energiezuinig mogelijk een zo groot mogelijk comfort te leveren. Met de warmtepomp kan water verwarmd worden, voor zowel ruimteverwarming als warm tapwater, maar ook gekoeld. Een groot deel van de benodigde elektriciteit daarvoor wordt opgewekt door de zonnepanelen op het dak. Als verwarmingslichaam/koellichaam worden de plafonds van begane grond en verdieping ingezet: door in de mallen voor de prefab vloeren de verwarmings-/koelingsleidingen met de benodigde aansluitingen te leggen, worden deze onzichtbaar ingestort. De massa van het beton helpt vervolgens de gewenste temperatuur vast te houden.

Simpel en toch eenvoudig

De regels voor het gebruik van de woning zijn simpel: boor niet in beton. In de plafonds zit een fijnmazig netwerk van verwarmings-/koelingsleidingen gevoed door de warmtepomp, de nodige elektra, voorzieningen voor de mechanische afzuiging en hier en daar wat binnenriolering. In de geprefabriceerde betonnen wanden zitten op verschillende plekken leidingen voor elektra, verwarming, warm en koud water. Allemaal zaken waar je geen gaten in wilt boren. Zones onder ramen vormen de uitzondering op die regel, maar wie op zeker speelt, boort helemaal niet.

Wanneer je kijkt naar de wirwar van installatietechnische voorzieningen die opgenomen is in de prefab, verwacht je misschien ook dat de bediening van die installatie ingewikkeld is. Dat is in de praktijk zeker niet zo: de temperatuur wordt geregeld met een eenvoudig bedienbare kamerthermostaat, waarnaast een zeer begrijpelijke bediening voor de mechanische afzuiging hangt. Die mechanische afzuiging werkt met een CO2-voeler in de woonkamer, die in de automatische stand zelf bepaalt hoeveel lucht er afgezogen moet worden.

“In de cascowoning zijn de de aansluitingen voor de installaties goed zichtbaar”

QUOTE


"We nemen onze tijdelijke intrek in de volledig uitgeruste starterswoning"
“De verdiepingshoogte en hoge deuren geven een gevoel van luxe”

Geen boormachine in de kofferbak

Omdat in onze basisuitrusting voor weekendjes weg geen elektrisch gereedschap zit, heeft de modelwoning niets van ons te vrezen. We nemen onze tijdelijke intrek in de volledig uitgeruste starterswoning. Het eerste dat opvalt wanneer we binnenkomen, is de behaaglijke temperatuur – vind ik dan, want mijn reisgenoot wil ’t graag een tandje warmer. De kamerthermostaat gaat dus een volle graad omhoog en wij gaan even naar de supermarkt voor proviand.

Wanneer we na een klein uurtje terugkomen (boodschappen en een portie kibbeling bij de visboer op het plein) is de temperatuur inderdaad een graad hoger en nestelt mijn levensgezel zich genietend in een fauteuil, kousenvoeten op de voetenbank, krantje erbij. Ik pak ondertussen de etenswaren uit, ruim de koelkast in en smokkel de thermostaat een halve graad omlaag, want mij is het beneden iets te warm…

Uitbreiding ingebouwd

Op eigen houtje toer ik nog een keer door het aangrenzende casco-huis, dat een gespiegelde plattegrond heeft. Daar staat de thermostaat op 17 graden, wat weer een beetje fris is. In de onafgebouwde woning is goed zichtbaar, dat in de dakvloer een sparing is opgenomen voor een trapgat naar een toekomstige opbouw of zolderverdieping. Daarmee kan de starterswoning meegroeien met de bewoners. Doordat de woningplattegrond voorziet in twee mogelijke posities van de voordeur, kan bij een kopwoning ook eenvoudig een garage of berging aangebouwd worden: een sparing voor een tussendeur in de hal is al aanwezig.

Hoog niveau

Terug in ons logeerhuis verken ik de bovenverdieping, waar het iets koeler is dan in de woonkamer. De heer Sari heeft ons verteld, dat op de begane grond in de ingerichte woning ook vloerverwarming is aangelegd. In principe is die niet nodig voor het op temperatuur brengen en houden van de woning, maar het voelt wel luxe.

Wat ook luxe voelt, is de grote verdiepingshoogte – met 2,65 meter iets hoger dan de volgens het Bouwbesluit vereiste 2,60 meter – en de brede en hoge binnendeuren. De kwartscomposiet vensterbanken zijn netjes gebroken wit, de draai-kiepramen werken vlekkeloos en het sanitair is keurig. Door het grote raam in de hal beneden is de overloop ook ’s nachts voldoende licht, en door de ramen in de badkamer hoef je daar bij een nachtelijke plaspauze geen lamp aan te doen.

“Boven is het iets koeler dan in de woonkamer”

QUOTE


"Dat het Twentekanaal zo dichtbij is, had hij zich niet gerealiseerd"
“De naam 'Bloqz' is heel toepasselijk”

Je verwacht het niet…

Ik vertrek voor een rondje Lochem, mijn heer gemaal intens tevreden achterlatend met warme voeten en een kop hete thee. Sinds mijn middelbareschooltijd is er een hoop veranderd maar ook veel herkenbaar gebleven, zoals het schattige centrum met de mooie St. Gudula-kerk, leuke winkels en het prachtige oude stadhuis. Ook het hertenkamp, een eind buiten het centrum, is nog altijd hetzelfde, hoewel er ongetwijfeld een nieuwe lichting damherten staat. Mijn oude school is helemaal verdwenen; in plaats daarvan vind ik er een villawijk. Gelukkig staat de mooie, oude watertoren er nog wel, in het bos op de Paasberg. Een beetje weemoedig wandel ik terug, onderweg verrast door een muziekkorps met doedelzakspelers. Minstens zo verrast reageert mijn man, bij het horen van een scheepstoeter achter het huis. Dat het Twentekanaal zo dichtbij is, had hij zich niet gerealiseerd…

Een aangename kennismaking

Door de verregaande prefabricage en om de woning zo betaalbaar mogelijk te houden, is gekozen voor een beperkt aantal zich herhalende elementen. In de buitengevels kan gekozen worden uit een aantal gevelsteensoorten en twee voegkleuren. Daarbij kan ervoor gekozen worden alle geveldelen in één kleur uit te voeren, of om voor begane grond en verdieping twee tinten te kiezen. De vorm – zonder een later eventueel toe te voegen zadeldak of dakopbouw – blijft echter een blok. De naam “Bloqz” is dus heel toepasselijk. Van binnen zie je van die blokkendoosgelijkenis en de installatietechnische krachttoer eigenlijk niets, tenzij je de installatiekast in stapt. Je merkt alleen het aangename binnenklimaat, behaaglijk warm in deze gure herfstdagen. En naar verluidt, heerlijk koel in de afgelopen zomerhitte.


Met dank aan Namik Sari en Johan Oltvoort, Olcas.

“Aangenaam binnenklimaat, behaaglijk warm in deze gure herfstdagen”