Regelgeving tegen oververhitting nieuwbouwwoningen

De energiebehoefte van gebouwen heeft in toenemende mate niet alleen te maken met het verwarmen ervan, maar ook met het koel houden of zelfs koelen.

Voorafgaand aan BENG is een eis ingevoerd die moet voorkomen dat huizen in de zomer binnen te warm worden. De regeling tegen oververhitting van nieuwbouwwoningen is opgenomen in het Bouw¬besluit en geldt voor bouwaanvragen vanaf 1 juli 2020. Maar de regeling wordt óók meegenomen in de BENG-berekening en die is per 1 januari 2021 van kracht.

Oververhitting Aan het voordeel om nieuwbouwhuizen goed te isoleren kleeft namelijk ook een nadeel. In de steeds warmer wordende zomers wordt de warmte binnen té lang en té goed vastgehouden. Daarin schuilt het gevaar dat enkele jaren ná de bouw (mobiele) airconditioning wordt geïnstalleerd, die niet efficiënt met energie omspringt. Om dat tegen te gaan wordt de bouwsector verplicht om dat risico te verkleinen, door de temperatuur in de woning in de zomer op een acceptabel niveau te houden, waardoor overlast en gezondheidsrisico's worden voorkomen. Nieuwbouw kan zodanig worden ontworpen dat aan de eis kan worden voldaan. Denk daarbij aan het standaard opnemen van zonwering, dat de ventilatie helemaal is doordacht en dat er rekening wordt gehouden met de stand van de zon.

Grenswaarde TOjuli Voor nieuwbouwwoningen zal in de bouwregelgeving een grenswaarde worden opgenomen voor TOjuli. Dit indicatiegetal geeft het risico weer op temperatuuroverschrijding (TO) per oriëntatie van het gebouw. Als de energieprestatiebereking conform NTA 8800 wordt uitgevoerd, volgt daar de TOjuli-waarde uit en die mag de maximale waarde van 1,20 niet overschrijden. Wordt die waarde wel overschreden, dan krijgt men de mogelijkheid om met een dynamisch simulatieprogramma aan te tonen dat het risico op oververhitting op acceptabel niveau blijft.

Onderzoek W/E-adviseurs hebben voor RVO.nl (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) onderzoek verricht naar het risico op oververhitting in nieuwbouwwoningen en hebben grenswaarden ontwikkeld om dat risico te beperken. Op basis van dit onderzoek wordt er een grenswaarde voor TOjuli (temperatuuroverschrijding) opgenomen in de bouwregelgeving.

Voor de relatie TOjuli met het aantal GTO-uren (Gewogen TemperatuurOverschrijding) is het GTO op 450 uur gesteld. Boven deze waarde is de kans groot dat de binnentemperatuur stijgt boven de 27 graden, zelfs met geopende ramen. Bewoners, met zomerkleding aan, ervaren deze binnentemperatuur als hinderlijk en niet comfortabel, waardoor juist dan het risico ontstaat dat men op zoek gaat naar energieverslindende alternatieven om de temperatuur te laten dalen.

Actieve koeling, passieve koeling De TOjuli geldt niet voor nieuwbouwwoningen, waarin al een vorm van actieve koeling is opgenomen, zoals een bodemwarmtepomp die ook kan koelen, of airconditioning. Airco heeft dan weer effect op de BENG2, omdat de primaire fossiele energiebehoefte hierdoor toe kan nemen. Overigens wordt bij een brine/water-warmtepomp ook wel van passieve koeling gesproken, omdat voor het koelen de warmte van de woning wordt afgegeven aan de brine in het bodemcircuit in plaats van de compressor die bij een airco of lucht/water-warmtepomp voor de koeling zorgt – en die warmte verhoogt in de winter weer het rendement van de warmtepomp bij verwarmen.

Boerenwijsheid Er zijn veel maatregelen met een positief effect op TOjuli en veel ervan zijn met gezond verstand te bedenken. Warmte buiten houden door (automatische of vaste) zonwering of zonwerend glas. Nachtventilatie, door middel van luiken die automatisch openen wanneer het buiten koeler is dan binnen. Kleinere ramen voor minder zoninstraling, of overstekken boven ramen. De oriëntatie van de woningen – het begint dus al bij het stedenbouwkundig plan. Al deze maatregelen hebben echter ook effect op de BENG-berekening en kunnen de energiebehoefte van de woning verhogen. Doordat de TOjuli opgenomen is in de BENG-berekening, zijn de effecten van aanpassingen in het ontwerp, bijvoorbeeld het toevoegen van zonwerende beglazing, snel inzichtelijk te maken.

Eén factor is echter totaal onvoorspelbaar: het gedrag van de gebruiker. En laten die nou net de grootse invloed hebben op het aantal GTO-uren. Door interne warmtelast door huishoudelijke apparaten, maar ook door het verkeerd gebruik van zonwering en spuivoorzieningen, kan de gebruiker de boel onbedoeld ontregelen.