Beesten in de bouw

van uilebord tot zwaluwstaart

Er zijn nogal wat dieren verwerkt in gevels en daken. Gelukkig niet letterlijk, en lang niet alle namen worden nog dagelijks gebruikt. Sommige zijn voor elke bouwkundige herkenbaar en andere zou men bij renovatie van monumentale panden nog tegen kunnen komen. Een lijst van beestachtige bouwtermen die voorkomen in gevel en dak.

Uilenbord, ulebord, oelebret

klein driehoekig schot achter de windveren van boerderijdaken, vooral bij rieten daken. In het uilenbord zit meestal een “uilengat”, waardoor onder het dak nestelende uilen kunnen in- en uitvliegen.

Varken – kiellaag,

een laag metselwerk van verlopende dikte om een fout te corrigeren, of een enkele steen die afgeschuind is om een muur weer waterpas te krijgen. De toren van de Oude Kerk in Delft verzakte al tijdens de bouw. Het bovenste deel staat meer verticaal dan het onderste deel, doordat tijdens de bouw al gecorrigeerd werd. Daar moet wel haast een varken in zitten…

Visblaas

laatgotisch siermotief, bijvoorbeeld in kerkramen.

Vossengat – kelderkoekoek

een tegen het maaiveld uitgebouwde bak aan de kelderwand, waarmee licht in de kelder kan komen.

Vogelgat

opening in de gevel, waarachter vogels kunnen broeden. Vaak afgedekt met een tegel met een rond gat er in. Er bestaan ook in te metselen vogelbroedkasten, zgn. neststenen, met verschillende vormen en formaten ingangen voor verschillende vogels.

Vogelschroot

plank of profiel aan de onderzijde van een pannendak, waarvan de bovenlijn de onderzijde van de pannen volgt, zodat er geen vogels onder de pannen kunnen nestelen.

Vogelvide®

als vogelschroot, maar dan terugliggend, zodat vogels onder alleen de eerste pannenrij de mogelijkheid hebben om een nest te bouwen. Ontwikkeld door Monier in samenwerking met Vogelbescherming Nederland.

Weerhaan

Windwijzer of windvaan in de vorm van een haan, vaak boven op kerktorens.

Wolfdak

Dak met afgeschuinde kant aan de korte zijde, het “wolfeind”.

Wouwstaart

oude benaming voor zwaluwstaart. De wouw is een roofvogel met een gevorkte staart.

Zwaluwpan

Ook wel vogelpan: dakpan waar zwaluwen een nest in kunnen bouwen. Er bestaan ook mussenpannen, speciaal voor huismussen.

Zwaluwstaartverbinding

Houtverbinding die trekkrachten kan opnemen.