Hoogtepunten in beton

Je verwacht het niet, op een redactie van bouwkundige en installatietechnische uitgaven en websites, maar het ging weer eens over reuzenpanda’s en het feit dat die maar hoogst zelden een hoogtepunt beleven. Dat is, omdat ze elkaar de tent uit vechten wanneer mevrouw Panda niet in de stemming is, en dat is ongeveer 363 dagen per jaar. Om niet al te ver af te dwalen van het onderwerp van dit e-magazine daarom een aantal torens van beton. En om die hoogtepunten voor eenieder bereikbaar te maken, hebben we gekozen voor publiek toegankelijke torens.

Afbeelding: Lisbeth van Lintel via Pixabay

Voorzichtig beginnen

Eenmaal op de top sta je op een respectabele 875 meter boven zeeniveau. De Hochheideturm in Willingen is zelf slechts 59 meter hoog, maar staat op 831 meter hoogte op de Ettelsberg. Het observatieplatform op 44 meter hoogte is rondom beglaasd en biedt een prachtig uitzicht over het Rothaargebergte en het Hochsauerland. Bij helder weer kijkt men tot aan de Harz in het oosten en het Taunusgebergte in het zuidwesten. Leuk om te weten: de toegang tot de toren is gratis en wie wil, kan hem ook via de klimmuur aan de buitenzijde beklimmen.


Beeld: Hochheideturm am Ettelsberg, Willingen

Dichter bij huis

Zeker niet de hoogste in Europa, maar wel de hoogste publiek toegankelijke toren in Nederland: de Euromast in Rotterdam. De toren ging in 1960 open voor publiek, ter gelegenheid van de Floriade. Op dat moment was de toren nog 107 meter hoog. De onderste 90 meter van de toren is gemaakt van gewapend beton, onder meer gefundeerd op een blok beton van 1.900.000 kg. Het van staal vervaardigde kraaiennest werd onderaan de toren gebouwd en vervolgens in 5 dagen naar 96 meter hoogte getild. In het kraaiennest bevindt zich een restaurant en een uitkijkplatform, waar sinds 2004 ook twee hotelkamers zijn.


In 1970 werd de toren verhoogd met een 85 meter hoge opbouw, de Space Tower. Daardoor is de toren nu in totaal 185 meter hoog. Vanaf het Euroscoopdek op 112 meter hoogte kunnen bezoekers met de Euroscoop, een rond de toren draaiende cabine, naar 180 meter. De Euromast is oorspronkelijk ontworpen door Huig Maaskant en is sinds 2010 een rijksmonument.


Beeld: Denimeij via Pixabay

Hoogste betonnen zendmast


De CN Tower in Toronto, Canada, is behalve zendmast ook een publiekstrekker, paradepaardje en herkenningspunt. De CN Tower werd in 1976 gebouwd door Canadian National, de Canadese spoorwegmaatschappij, als visitekaartje voor de Canadese industrie. Met 553 meter was het tot 2007 het hoogste vrijstaande bouwwerk ter wereld.


De betonnen toren werd met behulp van glijbekisting vervaardigd. De basis van de toren heeft een zeshoekige kern met drie steunberen die minder ver uitsteken naar mate de toren hoger wordt. Hierdoor moest de glijbekisting bij elke stortgang worden aangepast, zodat het oppervlak van de toren glad zou worden. Op ongeveer 350 meter hoogte bevindt zich een verbreding in de toren, die ongeveer 7 verdiepingen hoog is. Daarin bevinden zich een restaurant, café en uitkijkruimtes, deels met glazen vloeren. Boven de eerste verbreding van de toren verandert de plattegrond van de toren in een zeshoek, eveneens uitgevoerd in beton. Daar bovenop bevindt zich op een hoogte van 447 meter een skypod, waar bovenop een stalen holle antennemast van 102 meter, uit 44 geprefabriceerde delen staat.


Beeld: ASTemplates via Pixabay

Berliner bol


De Fernsehturm op de Alexanderplatz in Berlijn is bijna overal in de stad zichtbaar en daardoor een handig oriëntatiepunt. Door de Berlijnse bevolking schijnt het ding ook wel Telespargel (“televisie-asperge”) genoemd te worden, maar ik moet de eerste asperge nog tegenkomen met een glinsterende bolvormige verdikking ongeveer halverwege. Met een hoogte van 368 meter komt de Berliner Fernsehturm op de 19e plaats in de ranglijst van hoogste zendmasten ter wereld, maar als toeristische trekpleister is het wel een toppertje: een miljoen bezoekers per jaar.


De betonnen schil van de toren werd gerealiseerd met een klimmende glijbekisting, die de constructie van het inwendige staalskelet volgde. De met glanzend staal beklede bol op 200 meter hoogte, waarin het restaurant zich bevindt, was bedoeld als verwijzing naar de Russische Sputnik satellieten. Het bouwwerk is gerealiseerd in de periode 1965 – 1969, in de tijd dat Duitsland nog opgedeeld was in Oost- en West Duitsland. De Fernsehturm werd door de Oost-Duitse regering gezien als een middel om de kracht en efficiëntie van het socialistische systeem te tonen.


Beeld: Preussen via Pixabay

Verder naar het oosten


De Oriental Pearl Tower in Shanghai heeft meer bollen (“parels”) en meer symboliek dan welke zendmast ook. Deze 468 meter hoge zendmast en observatietoren bevat behalve drie observatieplatforms (90, 263 en 350 meter hoog) en een ronddraaiend restaurant op 267 meter hoogte overigens ook een hotel, waarin gasten op een hoogte tussen de 90 en 260 meter kunnen verblijven.


De elf grote en kleine bollen in het ontwerp verwijzen naar een eeuwenoud gedicht dat de sprankelende muziek van de pipa, een Chinees snaarinstrument, vergelijkt met het vallen van grote en kleine parels op een plaat van jade, hier verbeeld door het oppervlak van de Huangpu Jiang rivier.


De parels zijn geregen aan drie holle betonnen kolommen, elk met een doorsnede van 9 meter. De onderste, grootste bol heeft een doorsnede van 50 m, de middelste bol meet 45 m en de bovenste bol heeft een diameter van 14 meter.


Beeld:鹏任 via Pixabay

Aziatisch met een snufje Nederland


De CCTV toren, China Central Television tower in Beijing, is ontworpen door architect Paulus Snoeren, een Nederlandse architect die partner is bij KCA Architects Hong Kong. De CCTV is inclusief zendmast 405 meter hoog en er wordt elk jaar een wedstrijd traplopen gehouden, van de basis tot de 1484 treden hoger gelegen observation deck op 238 m.

Hors categorie: niet toegankelijk, wel een jaarlijks terugkerend spektakelstuk


De Gerbrandytoren, in de volksmond vaak abusievelijk de zendmast bij Lopik genoemd, staat bij IJsselstein. De circa 100 meter hoge basis is van beton, met daarop een holle stalen buismast van 260 meter die door middel van tuien overeind gehouden wordt. De totale hoogte is 372 meter, inclusief de antenne die bovenop de buismast staat.

Deze zendmast is niet voor publiek toegankelijk, maar zorgt rond de kerst wel voor veel bekijks, wanneer hij verandert in een gigantische “kerstboom”. Voor dat doel worden extra tuien aan de mast bevestigd, voorzien van lampen. Sinds 2015 zijn dat 120 energiezuinige led-lampen. De kerstboom, bekroond met een felle witte lamp bovenaan de antenne als piek, is bij goed weer tot op ruim 30 km afstand zichtbaar, onder meer vanaf de snelwegen A2, A12 en A27.


Beeld: Attribution 2.0 Generic (CC BY 2.0), foto van F. Bekelaar