Vuur; vriend en vijand tegelijk

Een groot deel van de onze verworvenheden is voortgekomen uit het beheersen van vuur. Veel hedendaagse productieprocessen zijn nog altijd afhankelijk van de gecontroleerde verbranding van brandstoffen, van de flame grilled burger waar één van de grotere hamburgerketens mee adverteert, tot de bakstenen waarvan onze huizen gebouwd zijn.

Mooi en meedogenloos

Vuur en vlammen; ze hebben een bijna magische aantrekkingskracht. Het knapperende haardvuur, de zomerse barbecue, de gezellige kaarsjes. Ook in taalgebruik hebben ze vaak een positieve lading: in vuur en vlam voor iets of iemand staan, bijvoorbeeld. Tegelijkertijd is vuur een gevaarlijke vijand. Of het door een onachtzaam weggegooide peuk is, door blikseminslag of door de lenswerking van een glasscherf: jaarlijks branden over de hele wereld onbedoeld grote stukken natuurgebied af.

Botte pech of boosaardige opzet?

Ook in de gebouwde omgeving ontstaat brand door domme pech. Een lekkage bij een koffieautomaat die kortsluiting veroorzaakt, blikseminslag of door brandoverslag van een natuurbrand. Een klein deel van de branden wordt veroorzaakt door opzet. Door bewuste brandstichting, of door een ondoordachte streek met vuurwerk waardoor brand ontstaat. In de meeste gevallen wordt brand in de gebouwde omgeving door menselijk handelen of nalatigheid veroorzaakt.

Met stip op nummer een bij woningbrand

Schoorsteenbranden staan nog altijd op nummer een in de oorzaken van niet met opzet veroorzaakte woningbranden. Niet goed onderhouden schoorsteenkanalen kunnen in brand vliegen, doordat aan de wand van het kanaal afgezette roet of creosoot vlam vat, of doordat een vogelnest in brand vliegt. Creosoot ontstaat bij het verstoken van nat of rot hout. Het is daarom raadzaam de schoorsteen van openhaard of houtkachel tenminste jaarlijks te laten vegen en alleen schoon en droog loofhout te verstoken.

Veel branden beginnen in de keuken

De schoorsteenbrand als oorzaak van woningbranden wordt op de voet gevolgd door keukenbranden. De vlam in de pan, een vergeten (frituur)pan, een houten lepel die te dicht bij het vuur ligt of een ovengerecht dat vlam vat: kleine dingen met potentieel grote gevolgen. In de huishoudelijke sfeer is ook de wasdroger een bekende boosdoener: het niet goed na elke droogbeurt reinigen van de stoffilters kan ook brand veroorzaken.

Brand is niet altijd ‘ver van mijn bed’

Brand ontstaat ook met enige regelmaat in de slaapkamer. Roken in bed veroorzaakt nog steeds de meeste dodelijke slachtoffers van woningbranden in Nederland. Behalve die veronachtzaamde smeulende peuk is ook de telefoon onder het hoofdkussen een steeds vaker voorkomende veroorzaker van brand in bed. Door de telefoon aan de oplader te hangen en vervolgens onder het kussen te leggen, kan het apparaat zijn warmte niet meer kwijt en kan oververhit raken, met ontbranding tot gevolg. Ook náást het bed kan makkelijk brand ontstaan, wanneer een hete lichtbron dicht bij een brandbaar object staat – bijvoorbeeld een halogeenlampje vlak bij een pluchen knuffel.

Stille nacht, veilige nacht

Kerstbomen waren vroeger vaak veroorzakers van woningbranden. Maar weinig mensen verlichten tegenwoordig nog hun kerstboom met echte kaarsjes, maar zo’n door de verwarming gedroogde echte naaldboom is ook tegenwoordig nog een brandgevaarlijk gevaarte. Led-kerstlichtjes veroorzaken niet veel warmte, maar met kaarsen en open vuur in de buurt van de boom is het oppassen geblazen. Een droge boom kan binnen 30 seconden volledig in brand staan. Wie graag een echte boom wil, doet er daarom verstandig aan om deze voldoende water te geven, zodat hij niet te zeer uitdroogt, en de boom niet bij de uitgang van de kamer te plaatsen.

Hè gezellig, de kaarsen aan

Het is misschien nog wat vroeg om al over Kerst te beginnen. Maar ook bij andere gezellige avondjes wordt soms minder gelet op veiligheid dan op sfeer. Er worden wat kaarsen neer gezet, en voor het juiste stilistische effect mooi gegroepeerd op een plateau. Of in de loop van de avond blijkt de salontafel te klein voor de kaarsen, de glazen én de kaasplank en verhuizen de kaarsen naar het dressoir of de vensterbank. De kaarsen op het plateau staan misschien iets te dicht op elkaar en smelten, waardoor plotseling het hele plateau vol brandend kaarsvet staat, dat al brandend over tafel stroomt. Boven de kaarsen op het dressoir wordt de foto van oma nu wel erg geel en in de vensterbank begint de vitrage langzaam kronkelend te krimpen…

Gezond verstand en passende maatregelen

Gelukkig zijn er dingen die we kunnen doen, om een groot deel van deze ellende te voorkomen. Het begint bij gezond verstand, natuurlijk. Zorgen dat het benodigde onderhoud gepleegd is, gevaarlijke situaties voorkomen en simpele maatregelen treffen, zoals altijd een passend deksel bij de hand hebben voor het geval de vlam in de pan slaat. Ter voorkoming en bestrijding van brand zijn ook veel producten en materialen, die de brandveiligheid verhogen en waarmee gebouwen kunnen voldoen aan de voor brandveiligheid gestelde eisen in het Bouwbesluit. In dit NBD E-Magazine vindt u een selectie van leveranciers van deze producten. Op NBD-Online bieden we nog meer informatie over Brandveiligheid.